ابن ميثم البحراني ( مترجم : صاحبي )
99
شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي )
قويتر از ديگرى باشد . يا به صورت مجاز باشد به اين معنى كه غطا در مورد جسمى كه جسم ديگر را مىپوشاند حقيقت عرفيّه باشد و در معنايى كه ما قصد كردهايم مجاز ، به هر حال بحث در اين مطلب بحث لفظى است و براى ما مهمّ نمىباشد . امّا قبل از تقرير و توضيح آن معنى مىگوئيم ( شارح ) : دانستى كه درجات انسان در كمال و نقص متفاوت است و معلوم شد كه بالاترين درجات انسانى درجهء نفوس قدسى است كه در محبّت خدا غرق شده و با مطالعهء انوار كبريايى حق به آخرين حدّ شادمانى رسيدهاند . اين درجه ، درجهء پيامبران و كسانى است كه پيرو آنانند يعنى اوليا كه در دو نيروى نظرى و عملى به كمال رسيدهاند و ذات حق در گفتار خود به آنها اشاره فرموده است : السّابقون السابقون اولئك المقرّبون ( 1 ) پيشى گيرندگان ، پيشى گيرندگان آنان نزديك شدگانند . پس از آن دانستى كه غرق شدن در محبّت حق مستلزم آن است كه از غير حق متعال يعنى از موانع جسمانى و لذّتهاى پست روى بگردانند و اين اعراض به گونه اى باشد كه آن لذّات پست را خوار و كوچك بشمارند بلكه به گونه اى روى بگرداند كه هرگز به آن لذّات توجهى ننمايد . و چون مطالب ياد شده را شناختى مىگوييم : مقصود از غطا و حجاب ياد شده در حديث ، بدن و پليديهاى مادّى است كه در حال تعلَّق نفس به بدن و تدبير آن حاصل مىشود « تو خود حجاب خودى حافظ از ميان برخيزد » امّا دليل غطا بودنش اين است كه اشارات پيامبر بيمها و وعده ها در بر دارد و اقسام كرامتهاى اخروى و انواع كيفرها را شامل است كه نيروى آدمى نمىتواند آن را درك كند مگر وقتى كه اين بدن را رها سازد و مجرّد شود و به عالم خود كه عالم ارواح است بپيوندد . پس نفس تا وقتى كه با بدن همراه است پوشيده به پليديهاى عارضى و صورتهايى است كه لازمهء همراه بودن بدن با نفس مىباشد و چون نفس از بدن جدا و از مادّه مجرّد شود خوشبختى و بدبختى كه برايش پس از جدا شدن از بدن مهيّا شده است مىبيند . و قرآن به آن اشاره فرموده است : * ( فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ ) * ( 2 ) اين حكم اگر چه شامل همه نفوس انسانى مىشود امّا نفوس پاكى كه در كمال به درجهء ياد شده رسيده است گر چه به ظاهر به روپوشهاى بدنى و پليديهاى مادّى پوشيده شده است گويا به خاطر اين كه توفيق يافته است تا از غير قبله حقيقى روى بگرداند و يكسره متوجه آن شود .
--> ( 1 ) واقعه ( 56 ) آيه 10 و 11 . ( 2 ) . . حجاب و پرده ات را از تو برداشتيم پس امروز ديدهء تو تيز است ق ( 50 ) آيه 22 .